nummer 977, 5-10-2025

Eerder is gemeld dat er op het vmbo voor elke leerweg twee nieuwe wiskun­devak­ken zouden komen. Voor de leerlin­gen die nu geen examen in wiskun­de doen werd wiskun­de 1 ontwor­pen. Wiskun­de 1,2 was de aandui­ding van de vervan­ger van het huidige wiskun­depro­gram­ma. Intus­sen heet dat laatste vak weer gewoon wiskun­de en heeft het program­ma voor de leerlin­gen die nu geen wiskun­de volgen in de boven­bouw het etiket gecij­ferd­heid gekre­gen. Of er een vak gecij­ferd­heid komt, is nog maar de vraag. Voor elk van de drie leerwe­gen (basis beroeps, kader beroeps, en gemeng­de en theore­ti­sche leerweg) is een afzon­der­lijk (concept)examen­program­ma gecij­ferd­heid gemaakt.¹⁾ Deze program­ma's worden dit school­jaar uitge­pro­beerd op 3 maal 4 scholen.²⁾ Gecij­ferd­heid
Gecij­ferd­heid is bedoeld voor leerlin­gen die in de boven­bouw van het vmbo geen wiskun­de volgen. Deze groep is sinds 2018 behoor­lijk ge­groeid. Dit jaar deed circa 26% van de leerlin­gen van 'basis' en 'kader' examen zonder wiskun­de. Bij de gemeng­de en theore­ti­sche leerweg ('mavo') ging het om 20%. In de program­ma's is aan­dacht voor:

1. Bewer­kin­gen met getal­len
2. Verhou­din­gen en procen­ten
3. Groothe­den en eenhe­den
4. Kwanti­tatie­ve informa­tie en kansen
5. Verban­den, ver­schij­nings­vor­men en verge­lijkin­gen
6. Twee-en driedi­mensio­na­le ruimte
7. Wiskun­de en de wereld

In het lopende school­jaar wordt op de 'proef­scho­len' nage­gaan of de concept­program­ma's voldoen. De volgen­de vragen staan cen­traal:

• Zijn de voorge­stel­de inhou­den voldoen­de passend voor leerlin­gen?
• Zijn de voorge­stel­de inhou­den voldoen­de verbon­den met de reken­vaardig­he­den in andere vmbo-vakken?
• Hoe zien valide onder­wijs- en toetsta­ken eruit, passend bij de doel­stel­ling redzaam­heid in de maat­schap­pij?
• Zijn de voorge­stel­de inhou­den uitvoer­baar voor deze speci­fie­ke doel­groep leerlin­gen?

Ver­schil­len­de scena­rio's
Het is nog maar de vraag of er een vak gecij­ferd­heid komt op het vmbo. SLO (Stich­ting Leer­plan Ontwik­ke­ling) gaat de volgen­de scena­rio's bespre­ken en nader onder­zoe­ken:

1. Gecij­ferd­heid wordt een extra en ver­plicht (klein) vak in het profiel­deel van de profie­len waar wiskun­de niet ver­plicht is.
2. Gecij­ferd­heid wordt de inhoude­lij­ke invul­ling van het ver­plich­te school­exa­men rekenen. Er komen dus lande­lijk vastge­stel­de examen­program­ma's vmbo. Nu is er alleen het ver­plich­te school­exa­men rekenen.
3. Gecij­ferd­heid vmbo wordt een faculta­tief extra vak voor leerlin­gen in de profie­len waar wiskun­de niet ver­plicht is. Leerlin­gen in deze profie­len kunnen dit vak kiezen in het vrije deel, maar dat is dus niet ver­plicht.
4. De inhoud (eindter­men) van gecij­ferd­heid vmbo wordt geïnte­greerd in andere vakken per leerweg. In welke vakken dat gebeurt kan per school­soort/leerweg ver­schil­len.
5. De inhoud (eindter­men) van gecij­ferd­heid vmbo wordt geïnte­greerd, maar niet per leerweg. De inhou­den worden geïnte­greerd in twee of drie ver­schil­len­de (beroeps-)contex­ten, bijvoor­beeld een uitwer­king voor zorg & welzijn, een uitwer­king voor horeca, bakke­rij en recrea­tie en een uitwer­king voor dienst­verle­ning en produc­ten.
6. De huidige situa­tie blijft groten­deels gelijk: in een deel van de vmbo-profie­len blijft wiskun­de niet ver­plicht, leerlin­gen in deze profie­len kunnen het vak wiskun­de kiezen (in het vrije deel), zoals het nu is. Wel ver­dwijnt de ver­plich­ting van een aparte reken­toets.

Plan­ning
In de periode tussen de herfst- en kerstva­kan­tie geven de leraren les in de nieuwe inhou­den met betrek­king tot finan­cië­le gelet­terd­heid, gezond­heid, burger­schap en "wiskun­di­ge repre­senta­ties in de wereld om je heen". Vanaf januari beproe­ven leraren dezelf­de inhou­den, maar ligt de nadruk meer op de koppe­ling met andere vakken, waaron­der prak­tijkvak­ken. Vanaf april weegt SLO alle feed­back, be­spreekt deze met betrok­ken partij­en en scherpt vervol­gens de concept­examen­program­ma's aan. Daar­naast schrijft SLO advies aan het ministe­rie van OCW over een of enkele voor­keurs­scenari­o's voor de positie van de program­ma's. De bedoe­ling is dat de nieuwe program­ma's vanaf 2027 in klas 3 worden inge­voerd. De huidige brug­klas­sers zouden er dus al mee te maken krijgen. gk
---------
1) De concept­examen­program­ma's gecij­ferd­heid staan op deze pagina, maar daar is nog sprake van wiskun­de 1.
2) Een lijst van deelne­men­de scholen­de is hier te bekij­ken.

De invoe­ring van de nieuwe eindexa­menpro­gram­ma's op havo en vwo komt steeds dichter­bij. Dit school­jaar is op 26 scholen¹⁾ begon­nen om in de prak­tijk na te gaan in hoever­re (onderde­len van) de nieuwe concept­examen­program­ma's, en de daarvan afgelei­de syllabi bruik­baar en haal­baar zijn. De vraag in hoever­re het om een bruik­baar én uitvoer­baar curricu­lum gaat is ver­taald in de volgen­de deelvra­gen:

• In hoever­re zijn de concept­examen­program­ma’s (en -syllabi) bruik­baar voor het maken van onder­wijs- en toets­program­ma's?
• In hoever­re leiden de concept­examen­program­ma’s (en -syllabi) tot gewens­te opbreng­sten bij leerlin­gen?
• In hoever­re zijn de program­ma's haal­baar voor leerlin­gen én leraren?
• Wat zijn de rand­voor­waar­den voor imple­menta­tie op alle scholen?

Data en kans
In tegen­stel­ling tot de huidige situa­tie is er in alle examen­program­ma's veel aan­dacht voor de analyse van data en kans. De bedoe­ling is dat de invul­ling hiervan ver­schilt per profiel. Het onder­deel statis­tisch redene­ren vraagt om een nadere invul­ling. Het gebruik van statis­ti­sche softwa­re, ook bij examens, roept nieuwe vragen op. Modelle­ren
Ook het werken met wiskun­di­ge model­len vraagt een nadere uitwer­king. In de examen­program­ma's wordt de volgen­de invul­ling gegeven aan dit onder­deel:

1. havo maat­schap­pij-profie­len: Lineair optima­lise­ren
2. vwo maat­schap­pij-profie­len: Dynami­sche model­len en rijen
3. havo natuur-profie­len: Discre­te dynami­sche model­len
4. vwo natuur-profie­len: Conti­nue dynami­sche model­len en diffe­renti­aalreke­ning

De vraag is in hoever­re deze diffe­rentia­tie passend is en vooral ook of het voor leerlin­gen uitvoer­baar is om concre­te vraag­stuk­ken aan te pakken. Wiskun­di­ge activi­tei­ten
In de concept­examen­program­ma’s is er ruim aan­dacht voor het zich oriënte­ren op de aard van de wiskun­de en op wiskun­di­ge toepas­sin­gen. Daar­naast is er aan­dacht voor wiskun­di­ge activi­tei­ten, zoals modelle­ren en pro­bleem­aanpak­ken. De vraag is hoe dit soort zaken con­creet vorm krijgen in het onder­wijs en de toet­sing. Plan­ning
Tussen de herfst- en kerstva­kan­tie gaan de scholen vooral aan de slag met statis­tiek/kansre­ke­ning (maat­schap­pij-profie­len) en modelle­ren (natuur-profie­len). Vanaf januari ligt bij de natuur-profie­len) de nadruk op statis­tiek/kansre­ke­ning, en bij de maat­schap­pij-profie­len op verban­den, verande­rin­gen en modelle­ren. In het voor­jaar volgt de evalua­tie, die kan leiden tot aanpas­sing van de examen­program­ma's . gk
------------------
1) Het gaat om 11 scholen die de havo-program­ma's voor hun reke­ning nemen, en 16 scholen die zich richten op het vwo. Vanwege de overlap gaat het om 26 (en geen 27) scholen in het totaal. De lijst van deelne­men­de scholen is hier te bekij­ken.

Een betere samen­hang tussen het onder­wijs in de vakken wis- en natuur­kun­de is een vaak geformu­leerd doel, dat in de prak­tijk lastig te berei­ken lijkt. Het is daarom verheu­gend dat er nu een concre­te stap gezet is door het Cito, het (laten) ontwer­pen van een gemeen­schappe­lijk school­exa­men voor zowel havo als vwo. Naast moge­lijk bruikba­re opgaven leverde dit een beter zicht op de moge­lijkhe­den en proble­men. De onder­wer­pen perio­die­ke func­ties (wiskun­de) en trillin­gen en golven (natuur­kun­de) bieden veel aankno­pings­pun­ten om zowel wiskun­di­ge vaardig­he­den als natuur­kundi­ge inzich­ten aan de orde te laten komen. In een recent versche­nen rapport, opge­steld door Irene van Stip­hout en Caro­lien de Graaf van de stich­ting Cito, wordt verslag gedaan van het ontwer­pen van twee school­onder­zoe­ken, éen voor havo en één voor vwo, die geba­seerd zijn op de examen­program­ma's van beide vakken. De school­exa­mens zijn onder supervi­sie van Cito gemaakt door twee duo's, elk bestaan­de uit een wiskun­de- en een natuur­kundedo­cent. Het havo-examen had als context een elektri­sche tanden­bor­stel die in een statief is geklemd. Deze context is ont­leend aan een opgave uit een vwo natuur­kun­de-examen (2018-I). Op het vwo kwamen drie contex­ten aan de orde: Trampo­li­ne, Slinger en Oscillo­scoop. Bij het ontwer­pen van de opgaven liepen duo's tegen diverse proble­men aan. In het rapport wordt hier uitge­breid aan­dacht aan besteed. Ver­schil­len in aard en cultuur
De school­vak­ken natuur­kun­de en wiskun­de(B) ver­schil­len nogal qua aard en cultuur. Bij wiskun­de gaat het veelal over het uitvoe­ren van procedu­res en wordt er veel gere­kend. Bij natuur­kun­de ligt, zeker de laatste jaren, de nadruk meer op redene­ren. Dit ver­schil is terug te vinden in de correc­tievoor­schrif­ten bij de examens (zie ook WiskundE-brief 940). Bij natuur­kun­de gaan er rela­tief veel punten naar de oplos­strate­gie. Het correct uitvoe­ren van het reken­werk is vaak maar één punt waard. Bij wiskun­de wordt echter meer waarde gehecht aan het stapsge­wijs en systema­tisch op­schrij­ven van bereke­nin­gen en kunnen voor afzon­derlij­ke reken­stap­pen punten worden toege­kend. Bij wiskun­de zijn algebra­ï­sche manipu­la­tie en het rekenen met exacte waarden van groot belang. Bij natuur­kun­de speelt dit laatste geen rol. Daar is juist veel aan­dacht voor het omgaan met benade­rin­gen, het aantal signifi­can­te cijfers en eenhe­den. Nog funda­mente­ler is het ver­schil in inzicht over de kwestie wat een relevan­te vraag is. Bij de trampo­li­ne wordt als natuur­kun­dig rele­vant gezien of op basis van de wet van behoud van energie een trampo­line­sprin­ger een bepaal­de hoogte kan halen, terwijl het bereke­nen van de (vertica­le) snel­heid op een bepaal­de hoogte minder interes­sant is. Ander­zijds wordt het experi­men­teel bepalen van bijvoor­beeld de valver­snel­ling vanuit het wiskun­deonder­wijs vaak niet zo rele­vant gevon­den. Immers, "Die is toch al bekend?". Het formule­ren van vraag­stuk­ken die zowel vanuit de wiskun­de als vanuit de natuur­kun­de als rele­vant werden gezien, viel niet mee. Vaak was de natuur­kundedo­cent ontevre­den over de aanpas­sing door de wiskun­dedo­cent en vice versa. De overeen­komst tussen de onder­wer­pen perio­die­ke func­ties (wiskun­de) en trillin­gen en golven (natuur­kun­de) blijkt bij nader inzien zeer beperkt. In de huidige program­ma's worden bijna disjunc­te paden gevolgd. Opgaven constru­e­ren die beide syllabi recht doen, bleek dan ook lastig. Ver­schil­len in program­ma
Veel wiskun­di­ge onder­wer­pen komen bij natuur­kun­de niet of nauwe­lijks aan de orde, en als ze aan de orde komen is dat vaak ook nog een op een ander moment. Studen­ten van NHL Stenden hebben een wiskun­de en natuur­kun­de methode (Getal & Ruimte en Systema­ti­sche natuur­kun­de) vergele­ken en hun bevin­din­gen in een verhel­de­rend over­zicht samenge­vat. Zo komen bij natuur­kun­de eigen­lijk alleen func­ties van het type A sin(Bt) voor en worden veel zaken, zoals fasever­schui­ving, gra­fisch opge­lost. Daar staat tegen­over dat binnen het natuur­kundi­ge onder­werp trillin­gen en golven bij gedemp­te trillin­gen op een natuur­lij­ke manier ook onder­wer­pen zoals e-machten aan de orde komen. Sommige onder­wer­pen waarbij een wiskun­di­ge aflei­ding van belang is, zoals de tijd die een slinger nodig heeft om heen en weer te gaan, zijn uit het natuur­kunde­program­ma verdwe­nen. Andere, zoals diffe­rentië­ren en substi­tue­ren, worden in de prak­tijk weinig toege­past. In de huidige sylla­bus natuur­kun­de (vwo) staat uitdruk­ke­lijk dat dat het oplos­sen van een verge­lij­king als 20 sin(200/π t) = 10 niet ge­vraagd zal worden. Resulta­ten
De ontwik­kel­de school­exa­mens zijn als bijlage bij het rapport opgeno­men, maar zijn ook afzon­der­lijk beschik­baar, als Word-docu­ment: School­exa­men havo en School­exa­men vwo. Beide examens zijn voor­zien van een toelich­ting en een correc­tiemo­del. Zeker het bestude­ren waard. gk

Vorige maand is tradi­tiege­trouw de 'Septem­bermede­de­ling' versche­nen. Voor wiskun­de staat er weinig nieuws in, maar voor de zeker­heid lichten we er een paar zaken uit. Zoals gemeld in WiskundE-brief 967 dienen bij wiskun­de B notatie­fou­ten sinds kort iets minder hard te worden afge­­straft dan voor­heen. Een rekenfout kost elke keer 1 punt met als maximum het aantal score­pun­ten dat voor dat deel van die vraag kan worden gegeven. Voor notatiefouten wordt nu slechts één keer per opgave een punt afge­trok­ken, tenmin­ste als het om dezelf­de notatie­fout gaat. Voor de duide­lijk­heid: een opgave heeft een titel, en bestaat door­gaans uit meer dan één vraag. Er zijn twee uitzon­derin­gen op de nieuwe regel over notatie­fou­ten.

• De notatie­fout zorgt voor een aanzien­lij­ke vereen­voudi­ging van een vraag.
• In het beoorde­lingsmo­del staat een andere instruc­tie.

Voor de precie­ze tekst zie Examen­blad. Examen­roos­ter
Op de eerste dag van het Cen­traal Schrif­te­lijk Eindexa­men, vrijdag 8 mei, is wiskun­de op vmbo gl/tl al aan de beurt. Woens­dag 13 mei staan de wiskun­de-examens voor vwo op het program­ma en de havo-examens wiskun­de zitten in de laatste week voor Pinkste­ren, name­lijk op dinsdag 19 mei. Voor wie zich af­vraagt hoe zo'n rooster tot stand komt is deze toelich­ting mis­schien nuttig. Toege­sta­ne grafi­sche rekenma­chi­nes
De belang­rijk­ste wijzi­ging ten opzich­te van 2025 is dat de Casio fx-9860GII(SD) niet meer is toege­staan. Met ingang van 2026 is de fx-CG50 de enige grafi­sche rekenma­chi­ne van Casio die op het eindexa­men ge­bruikt mag worden. Voor de havo geldt dat de GR van Num­Works als model­num­mer N0110 of hoger (N0115, N0120, ...) moet hebben. Voor het vwo gaat deze restric­tie vanaf examen­jaar 2027 gelden. Zoals gebrui­ke­lijk wordt aange­kon­digd dat uiter­lijk in maart bekend gemaakt wordt welke OS of firm­warever­sies toege­staan zijn. Vmbo bb en kb
Op het beroeps­gerich­te vmbo (bb en kb) worden wiskun­de-examens uitslui­tend digi­taal afgeno­men, ge­spreid over een langere periode. Rond deze afname gelden strikte geheim­hou­dingsre­gels. Zo mogen de kandida­ten de noti­ties die ze tijdens het maken van het examen maken niet meene­men. Binnen de vastge­stel­de afname­perio­de vindt zowel de eerste afname als de herkan­sing plaats. Scholen kunnen herkan­sin­gen zelf inplan­nen. gk

Bij wiskun­de is niet gauw sprake van lobby’s van bedrij­ven of politie­ke ideolo­gie­ën. Wiskun­de lijkt een 'schone' weten­schap te zijn waar alleen inzich­ten, redene­rin­gen en bewij­zen van belang zijn. Toch laat een nieuw rapport van de Interna­tio­nal Mathema­ti­cal Union (IMU) en de de Interna­tio­nal Council for Indus­tri­al and Applied Mathema­tics (ICIAM) zien dat ook hier dubieu­ze praktij­ken voorko­men. Aanlei­ding voor dit rapport was dat wiskun­de eind 2023 werd uitge­slo­ten van een zeer invloed­rij­ke lijst van veel geci­teer­de onder­zoe­kers vanwege dubieu­ze tijd­schrif­ten en citatie­kar­tels die de cijfers vervuil­den. In de huidige weten­schap is de impact van weten­schap­pers zeer belang­rijk. Die impact wordt bepaald door facto­ren als aantal publica­ties, hoe vaak die geci­teerd worden, en het aanzien van de betref­fen­de tijd­schrif­ten. Er is een hele 'weten­schap' (biblio­me­trie) ont­staan om deze impact in (pseudo) precie­ze getal­len uit te drukken. De biblio­me­trie is zo domi­nant gewor­den dat de verlei­ding om de eigen score een zetje te geven erg groot is. Omdat in een vak als wiskun­de minder wordt gepubli­ceerd en geci­teerd dan in andere vakken, zijn de gevol­gen van dit soort activi­tei­ten, in feite manipu­la­ties, groot. Hierbij moet gedacht worden aan publica­tie in tijd­schrif­ten die tegen beta­ling alles publice­ren (zoge­noem­de 'predato­ry jour­nals'), onder­zoe­kers die elkaar systema­tisch citeren en de publica­tie van dubieu­ze 'bewij­zen' van (beroem­de) vermoe­dens. Gevol­gen
De gevol­gen voor onder­zoe­kers en de weten­schap in het alge­meen kunnen groot zijn Goede onder­zoe­kers kunnen finan­cie­ring mislo­pen of minder kans op een baan hebben. Kwanti­teit wordt immers beloond en niet kwali­teit. Nog belang­rij­ker is mis­schien het afbrok­ke­len van het vertrou­wen in de weten­schap, zowel in de academi­sche wereld als daarbui­ten. Aanbeve­lin­gen
Behalve een analyse bevat het rapport ook aanbeve­lin­gen.

• Beleids­ma­kers wordt aangera­den te investe­ren in beoorde­lin­gen door experts. Nu wordt dat vaak nog gedaan zonder dat daar een vergoe­ding tegen­over staat.
• Univer­sitei­ten zouden onder­zoe­kers moeten beoorde­len op hun beste werk, niet op de hoeveel­heid publica­ties.
• Indivi­due­le onder­zoe­kers worden opgeroe­pen predato­ry jour­nals te mijden, collega’s aan te spreken op dubieu­ze praktij­ken en jonge onder­zoe­kers te leren hoe ze nep van echt onder­schei­den, wat tegen­woor­dig geen eenvou­dig opgave is.

Zater­dag 1 novem­ber 2025 is de datum van de komende studie­dag/jaarver­gade­ring van de Neder­land­se Vereni­ging van Wiskun­delera­ren. Het afgelo­pen school­jaar en de vorige studie­dag stonden in het teken van het vieren van het honderd­ja­rig bestaan. Het thema van de komende studie­dag is 101, waarmee vooral wordt aangege­ven dat de blik op de toe­komst is gericht. De locatie is nieuw, evenals de feeste­lij­ke afslui­ting. Tradi­tiege­trouw wordt om 10 uur begon­nen met de jaarver­gade­ring. De studie­dag start even na elven met een plenai­re lezing. Na een korte pauze volgt dan de eerste ronde van de work­shops. Tijdens de lunch heeft u de gelegen­heid de kramen te bezoe­ken van diverse leveran­ciers en organi­sa­ties. Na de lunch is het tijd voor de tweede ronde van de werk­groe­pen. De studie­dag wordt door­gaans afgeslo­ten met een, vaak wat speelse, plenai­re voor­dracht. Dit keer wordt de plenai­re slotle­zing, van 15:15 - 16:00 uur, gevolgd door een feeste­lij­ke afslui­ting met een drankje en een hapje. Work­shops
De work­shops worden in twee ronden gegeven. In elke ronde kan gekozen worden uit 20 work­shops. Welke dat zijn kunt u hier bekij­ken. Er wordt dit jaar niet gewerkt met een 'reserve­keu­ze'. Wanneer een gekozen work­shop onver­hoopt niet door­gaat, kan op de studie­dag een nieuwe worden gekozen. De studie­dag vindt dit jaar plaats op het Gilde Vakcol­le­ge Tech­niek, Grote Haarse­ka­de 123, 4205 VL Gorin­chem, dicht­bij A15 en A27. Aanmel­ding
De jaarver­gade­ring en studie­dag zijn gratis toegan­ke­lijk voor leden. Als u geen lid bent bedra­gen de kosten € 85. U bent dan meteen lid van de NVvW voor dit school­jaar. U kunt zich aanmel­den via deze pagina.

Op dinsdag 7 oktober geeft Filip Moons, in samen­wer­king met de NVvW, van 19:30 tot 21:00 uur een online webinar over de wiskun­de achter de Neder­land­se verkie­zin­gen. Filip Moons is de Vlaamse auteur van 'Van stem tot zetel', dat onlangs ver­scheen. De auteur zegt over zijn werk: 'We lijken collec­tief verge­ten dat de Lage Landen ooit voorop liepen in evenre­di­ge verte­genwoor­di­ging. Met zijn verdee­lmetho­de gaf Victor D’Hondt rond 1900 het Neder­land­se polder­mo­del een reken­kun­dig funda­ment. Het is een beetje mijn missie om dat verge­ten verhaal en de wiskun­di­ge logica erach­ter opnieuw onder de aan­dacht te brengen.' Meer informa­tie over het Zebra-boek, vind u in de vorige WiskundE-brief. U kunt zich aanmel­den via deze pagina. Ieder­een is welkom, na in­schrij­ven!

Op de Nationa­le Wiskun­de Dagen (NWD) vieren we samen wiskun­de en maken we inspire­rend wiskun­deonder­wijs. De 32^eeditie van de NWD vindt plaats op vrijdag 27 en zater­dag 28 maart 2026. Dit jaar loven we twee prijzen uit aan wiskun­dedocen­ten die hun meest inspire­ren­de en innova­tie­ve ideeën durven te delen. Als winnaar presen­teert u uw bijdra­ge tijdens de NWD en bent u verze­kerd van gratis deelna­me. De eerste optie is de docen­ten­prijs. Deze optie omvat het verzor­gen van een work­shop waarin u een uitge­werk­te lessen­se­rie, vernieu­wend lesplan of authen­tie­ke ziens­wij­ze op wiskun­deonder­wijs deelt met de NWD deelne­mers. De andere optie is de Jan de Lange prijs. Hier­voor deelt u nieuw, tast­baar of interac­tief onder­wijsma­teri­aal, bijvoor­beeld een ICT-ontwerp of (vak)didac­tisch leermid­del, ge­schikt voor gebruik binnen of buiten de klas. De dead­line voor inzen­din­gen is 25 novem­ber 2025. Voorbe­rei­dings­tip: Wilt u hulp bij het voorbe­rei­den en uitwer­ken van uw idee? Kom dan tijdens de studie­dag van de NVvW op zater­dag 1 novem­ber 2025 naar work­shop 32 "Deel je innova­tie­ve ideeën!". Meer informa­tie is te vinden op deze site.

Donder­dag 6 novem­ber wordt er aan de Techni­sche Univer­si­teit Eindho­ven een work­shop georga­ni­seerd over de algorit­mes die ge­bruikt worden bij het analyse­ren van een (medi­sche) scan. In deze work­shop voor docen­ten wiskun­de en informa­ti­ca leert u meer over de rol van wiskun­de in machine lear­ning en in het bijzon­der in medi­sche beelda­naly­se. Na een inlei­ding door Jim Porte­gies gaat u zelf aan de slag met de algorit­mes en de achter­liggen­de wiskun­di­ge princi­pes, onder leiding van Jan Willem Knopper. Verder krijgt u informa­tie van Nicky van den Berg over speci­fie­ke medi­sche toepas­sin­gen.
U krijgt ook materi­aal mee om met leerlin­gen te werken aan de toepas­sing van wiskun­de in medi­sche beelda­naly­se. De work­shop wordt gehou­den op 6 novem­ber 2025 van 13:30 tot 17:00 uur. Deelna­me is gratis. Voor koffie, thee en versna­perin­gen wordt gezorgd. Op deze pagina van de Univer­si­teit Twente, waar de work­shop eerder is georga­ni­seerd, staat nog wat aanvul­len­de informa­tie. In­schrij­ven kan door een mail te sturen naar h.j.m.sterk@tue.nl met in het onder­werp: Work­shop medi­sche machine lear­ning. Het precie­ze program­ma wordt dan toege­stuurd. Er is een beperkt aantal plaat­sen. Clara Stege­huis (Univer­si­teit Twente),
Nicos Starre­veld (UvA/Plat­form Wiskun­de Neder­land),
Hans Sterk (TU/e)

Op donder­dag 20 novem­ber organi­seert bèta­part­ners een vakbij­een­komst over toege­pas­te wiskun­de in de klas. Tijdens deze vakbij­een­komst verken­nen we hoe wiskun­de wordt toege­past om echte proble­men uit het dage­lijks leven op te lossen. Naast een inhoude­lijk stuk wiskun­de bespre­ken we ook hoe je dit inte­greert in je wiskun­deonder­wijs en hoe we leerlin­gen kunnen helpen om zelf wiskun­di­ge proble­men aan te pakken. Rob van der Mei, Centrum Wiskun­de & Informa­ti­ca, geeft een presen­ta­tie over de wiskun­de die ge­bruikt wordt bij het maken van risico­kaar­ten voor de politie. Hierbij wordt in beeld ge­bracht op welke plekken de kans op inbra­ken groter is. Opera­tions Re­search
In de work­shop ‘Opera­tions Re­search’ worden proble­men uit de toege­pas­te wiskun­de verkend en de com­plexi­teit ervan bespro­ken. Er bestaan algorit­mes die vaak ingezet worden om optima­le oplos­sin­gen te benade­ren. Ook komt de vraag aan bod hoe je deze toege­pas­te wiskun­de zou kunnen inzet­ten in de klas. Dat kan bijvoor­beeld met een profiel­werk­stuk of vakover­stij­gend project. De work­shop Opera­tions Re­search gaat gegeven worden door Jan Kes en Linda Schou­ten van de Hoge­school van Amster­dam. Heuris­tiek­boom
Rogier Bos, Freuden­thal Insti­tuut, introdu­ceer­de in 2017 het concept ‘heuris­tiek­boom’: een digi­taal, interac­tief hulpmid­del bij pro­bleem­aan­pak door middel van algeme­ne heuris­tie­ken. In zijn lezing legt hij uit hoe dit leerlin­gen bij het maken van opgaven op een effec­tie­ve manier hulp kan bieden. Program­ma

tijd	onder­deel
15:45	Inloop
16:00	Start bijeen­komst
16:15	Lezing over het gebruik van wiskun­de bij inbraak­preven­tie in de donkere dagen, door Rob van der Mei (CWI)
17:15	Work­shop ‘Opera­tions re­search’, door Jan Kes en Linda Schou­ten (HvA)
18:15	Diner
18:45	Lezing over heuris­tiekbo­men, door Rogier Bos (UU)
19:45	Nabe­spre­king en evalua­tie
20:00	Afslui­ting

De vakbij­een­komst wordt donder­dag 20 novem­ber gehou­den op de Hoge­school van Amster­dam. Alle informa­tie staat op de website en daar kunt u zich ook in­schrij­ven. De confe­ren­tie is gratis voor leden en kost € 125 voor anderen.

Vak­steun­punt Delft/Leiden (Bèta­steun­punt Zuid Holland, ONZ) organi­seert dit school­jaar een viertal bijeen­kom­sten met als thema de curricu­lumver­nieu­wing in de boven­bouw van havo en vwo. Aan de orde komen actuele ontwik­kelin­gen rondom de vernieu­wing. Er wordt verkend hoe nieuwe domei­nen en onder­wer­pen in de lesprak­tijk een plaats kunnen vinden en er worden handrei­kin­gen gegeven voor het maken/vinden van ge­schikt lesmate­ri­aal. Docen­ten uit het hoger onder­wijs belich­ten vanuit hun perspec­tief de materie, waarmee de aanslui­ting vo-ho ook in beeld komt. Bijeen­kom­sten
De eerste bijeen­komst is in Delft op woens­dag 29 oktober van 16:00 tot 20:00 uur, inclu­sief diner, en heeft als onder­werp Modelle­ren in het nieuwe vak Wiskun­de Natuur. De tweede bijeen­komst, op 11 februa­ri 2026, gaat over Data en kans in het nieuwe vak Wiskun­de Maat­schap­pij. In de derde en vierde bijeen­komst, op 6 april en 2 juli 2026, zijn Modelle­ren in de Maat­schap­pijpro­fie­len en Data en kans in de Natuur­profie­len gepland, maar als er behoef­te is om met andere domei­nen aan de slag te gaan, dan worden de plannen natuur­lijk bijge­steld. Via deze link kunt u meer informa­tie krijgen en u aanmel­den. Jeroen Spandaw, Peter Kop, Wim Caspers

Tijd­stip	Evene­ment (Volg de link voor details)	Organi­sa­tie
6 okt. 2025	Bijeen­komst docen­tennet­werk wiskun­de.	U-talent
6 okt. 2025	Start cursus BTC.	Windes­heim
9 okt. 2025	Wiskun­de in prope­deu­se werk­tuig­bouwkun­de.	werk­groep mbo-hbo
22 okt. 2025	Master­class Wacht­rijtheo­rie.	NET­WORKS
24 okt. 2025	Master­class Spelthe­o­rie.	NET­WORKS
29 okt. 2025	Eerste bijeen­komst curricu­lumver­nieu­wing h/v.	Vak­steun­punt Delft/Leiden
1 nov. 2025	Jaarver­gade­ring/studie­dag.	NVvW
6 nov. 2025	Work­shop medi­sche machine lear­ning.	TU Eindho­ven
14 t/m 28 nov.	Wiskun­de A-dag.	Univer­si­teit Utrecht
14 t/m 28 nov.	Wiskun­de B-dag.	Univer­si­teit Utrecht
20 nov. 2025	Toege­pas­te wiskun­de in de klas.	Bèta­part­ners
25 nov. 2025	dead­line inzen­ding NWD-bijdra­ge.	Univer­si­teit Utrecht
19 t/m 30 jan. 2026	Eerste ronde wiskun­de olympia­de.	St. Neder­land­se Wiskun­de Olympia­de
2 t/m 13 feb. 2026	Wiskun­de Klas 3-dag.	Univer­si­teit Utrecht
27 en 28 mrt 2026	Nationa­le Wiskun­de Dagen.	Univer­si­teit Utrecht

Auteur:	Carina Nieuw­land
Uitgeve­rij:	Epsilon Uitga­ven
Aantal pagina's:	32
ISBN:	9789050412148
Prijs:	€ 10,00

Ontdek de wereld met wiskun­de: van recrea­tie tot sport­veld. Stel je voor, je gaat op vakan­tie naar een prach­tig eiland. Het mooiste van deze vakan­tie? Alles op het eiland gaat over wiskun­de! In dit doeboek gaan leerlin­gen Wiskun­de­land ontdek­ken, een eiland waar veel te doen is! Ze kan er sporten, recreë­ren, naar restau­rants en natuur­lijk op vakan­tie. Maar welke wiskun­de komt er kijken als je eige­naar bent van een restau­rant? Waar moet je reke­ning mee houden als je op vakan­tie wilt? Weet jij welke wiskun­de er bij ver­schil­len­de sporten komt kijken? Hoe werkt tellen eigen­lijk in andere landen? Met onder andere deze onder­wer­pen ga je aan de slag in dit leuke boek! Dit boek ver­schijnt in oktober 2025 en is deel 7 van de Giraf-reeks. Onder­wer­pen zijn rekenen, meetkun­de, grafen en toepas­sin­gen van de wiskun­de. De doel­groep bestaat uit leerlin­gen uit het vmbo en de onder­bouw van havo en vwo.

Kom woens­dag 8 oktober naar onze docen­tenmid­dag in het Philips Museum in Eindho­ven. Maak kennis met onze nieuwe samen­wer­kings­part­ner Toet­sPers en ervaar wat u alle­maal kunt met het toets­plat­form van Toet­sPers. In een handom­draai kunt u eigen toetsen samen­stel­len met het materi­aal van KERN Wiskun­de. Meld u snel aan, er zijn nog enkele plekken beschik­baar!

Ter ere van Wereld­leraren­dag zet Num­Works u graag in het zonne­tje!

Wij bieden u een gratis demon­stra­tie van de Num­Works grafi­sche rekenma­chi­ne aan, op school of online! Of u nu al met de rekenma­chi­ne werkt of er kennis mee wilt maken, tijdens een persoon­lij­ke sessie laten we zien hoe u het maxima­le uit uw Num­Works haalt. Bekijk de moge­lijkhe­den of plan direct een demon­stra­tie via onze website.
Heeft u vragen? Stuur gerust een mailtje naar Jessica voor meer informa­tie.

Het seizoen van de onder­wijseve­nemen­ten is weer van start! De medewer­kers van TI zijn bij ver­schil­len­de events met een stand aanwe­zig of ze geven work­shops. Zoek ons op, al is het voor een leuke goodie 😉 ! Gaat u volgen­de maand bijvoor­beeld naar de NvVW jaardag? Bij onze stand laten we u graag de moge­lijkhe­den van onze produc­ten zien of gaan we in gesprek over het nieuwe wiskun­de-curricu­lum. Bekijk hier de evene­men­ten waar TI aanwe­zig is.

Bestel de offline Casio fx-82NL emula­tor koste­loos via fx-Sensei! Naast de online Class­Pad-emula­tor van de fx-82NL hebben we nu ook een eenvou­di­ge en snelle offline emula­tor die direct vanaf een USB-stick te openen is. Bestel deze direct via ons docen­tenplat­form fx-Sensei. Vragen? Mail ons via educa­tie@casio.nl en we helpen u graag verder.