| redactie: | Marja Bos en Gerard Koolstra |
| e-mailadres: | redactie@wiskundebrief.nl |
| website: | www.wiskundebrief.nl |
in dit nummer:
Dit is (hoogstwaarschijnlijk) het laatste nummer van deze jaargang; het eerstvolgende nummer van de WiskundE-brief verschijnt in principe begin september.
We wensen alle lezers een heel fijne zomer!
gk & mb
In mei is via de WiskundE-brief aandacht gevraagd voor de enquête van de werkgroep havo-vwo van de NVvW. Dit bericht bevat de toen tevens aangekondigde terugkoppeling. De precieze data zijn terug te vinden op de site van de NVvW, via www.nvvw.nl/page.php?id=8633&rid=971.
Om te beginnen natuurlijk hartelijk dank aan allen die hebben meegewerkt.
Op basis van de gegevens enkele conclusies/opmerkelijke zaken:
[1] Hier past wellicht een nuancering: het is niet duidelijk of iedere respondent zich bewust is geweest van de mogelijkheid dat een wiskundige rekencoördinator als extra facilitering van de wiskundesectie gezien kan worden.
De werkgroep havo-vwo van de NVvW zal op korte termijn naar aanleiding van deze enquête een advies aan het bestuur van de NVvW uitbrengen.
Namens de werkgroep havo-vwo, Marcel Voorhoeve en Ger Limpens (ger.limpens@gmail.com).
Nog maar drie weken en dan is het zover: de Internationale Wiskunde Olympiade (IMO) in Nederland. Zes leerlingen (Ragnar Groot Koerkamp, Jeroen Huijben, Madelon de Kemp, Daniël Kroes, Merlijn Staps en Jetze Zoethout) zijn na een intensieve training geselecteerd om samen met zo’n 500 andere leerlingen uit de hele wereld mee te doen aan dit unieke evenement. Maar hoe gaat zo’n selectie nu in zijn werk? Wat voor mensen trainen deze leerlingen eigenlijk? En waarom heeft een leerling zin om zoveel tijd en energie in een wedstrijd te steken?
Sander Houwen (filmer/documentairemaker) heeft vorig jaar de leerlingen en trainers bij de IMO-training gevolgd, van het eerste trainingsweekend in november, via de Beneluxolympiade naar de uiteindelijke bekendmaking van het team dat naar de IMO in Kazachstan ging (juli 2010). Het resultaat is een indrukwekkend kijkje achter de schermen. Tot diep in de nacht wordt tijdens een trainingsweekend op zeer hoog niveau wiskunde bedreven met zichtbaar plezier. Je ziet opperste concentratie bij de deelnemers tijdens een van de vele toetsen en blijdschap na de uitslag. Maar ook trainers die er alles aan doen om een punt aftrek voor een leerling te voorkomen. Er worden hoogstaande discussies gevoerd over oplossingsstrategieën van leerlingen. Maar diezelfde trainers vallen vervolgens stil op de vraag wat nu eigenlijk wiskunde is… Kortom, een film waarin de passie voor wiskunde bij deelnemers en trainers ervan afspat.
Kom alvast in IMO-sfeer en bekijk de documentaire ‘Ik denk dat het willen winnen is’ op www.houwenmedia.nl.
Melanie Steentjes, secretaris Stichting Nederlandse Wiskunde Olympiade; e-mailadres melanie.steentjes@cito.nl.
Uit www.utnieuws.nl, 14 juni 2011:
“De Universiteit Twente gaat komend schooljaar middelbare scholen begeleiden bij het geven van videolessen bij het bovenbouwvak wiskunde D. Dit kan een oplossing zijn voor een tekort aan leraren en een tekort aan leerlingen.
Vanmiddag werd […] een pilotles getoond. Wiskundedocent Harry legt, staand voor een videocamera, uit wat een parallellogram is. Hij geeft les aan een handvol leerlingen in vwo 5 op het Pius X College in Almelo. Via tv-schermen luisteren en kijken drie kleine klassen van andere scholen mee. ‘Ik wil even naar locatie Twickel gaan. Kan Anouk daar mij een omschrijving geven van een parallellogram?’ Anouk antwoordt en het parallellogram dat Harry op het digitale schoolbord tekent, verschijnt gelijktijdig ook op de drie andere locaties op het digibord. […] Komend schooljaar begeleidt de UT zeventien middelbare scholen die zijn aangesloten bij het innovatieproject ‘Videolessen regionaal verzorgd.’ Behalve voor wiskunde D wordt onderzocht of lessen via videoconferencing kunnen worden ingezet bij de vakken informatica en natuur, leven en technologie.”
Op deze manier kunnen scholen inderdaad vakken blijven aanbieden die maar door zeer weinig leerlingen gekozen worden; het blijft betaalbaar. Wél moet goed gekeken worden naar de gebruikte werkvormen; passiviteit ligt al snel op de loer als het technologische middel de didactische aanpak gaat vóórschrijven, en er vooral hoorcollege-achtige lessen worden gegeven. Interactie tussen leerlingen onderling en tussen docent en leerling lijkt immers op deze manier minder goed tot stand te brengen, en daarmee kan de kwaliteit van de lessen onder druk komen te staan - hoewel de technologie natuurlijk ook daarvoor steeds betere oplossingen levert. Ook organisatie en afstemming tussen de scholen is een aandachtspunt. In WiskundE-brief nr 554 berichtte collega Jos Muskens over een vergelijkbare video-samenwerking tussen twee scholen in Breukelen en Sneek om op die manier wiskunde D overeind te houden. Nadelen die door hem gemeld werden, waren uitvallende lessen doordat de jaarroosters van de scholen niet gelijk-op lopen, minder groepsopdrachten, minder variatie in werkvormen in het algemeen, en (daardoor) wat minder diepgang. Overigens werden in Breukelen en Sneek naast videolessen ook nog ‘gewone’ lessen verzorgd.
Graag ziet de redactie ervaringen met of reacties op deze werkwijze tegemoet.
mb
De vakantiecursussen wiskunde zijn informatieve en inspirerende bijeenkomsten voor wiskundedocenten, al sinds 1946.
Het thema dit jaar is ‘Symmetrie’, belicht in voordrachten over Platonische lichamen (Aarts), vlakverdelingen (Posthuma), natuurkunde (Van Suijlekom), middeleeuwse Islamitische kunst (Hogendijk), de vierdimensionale ruimte (Van der Noort), kansrekening (Spandaw), perspectief (Kindt) en snelle algoritmen in de getaltheorie (Edixhoven).
Tijd: vrijdag 26 augustus van 15.00 tot 20.30 en zaterdag 27 augustus van 10.00 tot 15.00.
Plaats: CWI, Science Park 123 te Amsterdam (dit jaar vanwege verbouwingen bij de TU/e alleen in Amsterdam, niet in Eindhoven).
Cursusgeld: 85 euro; voor studenten aan lerarenopleidingen 30 euro.
De vakantiecursus wordt georganiseerd door het CWI in samenwerking met de NVvW.
Nadere informatie, brochure en aanmelding via www.cwi.nl/events/vakantiecursus-2011-wiskunde
Misschien een tip voor de komende maand:
Van 10 t/m 31 juli vindt voor de 10e keer de Kunstroute Vaals plaats. Deze Kunstroute bestaat uit een wandeling van ongeveer 6 km in en rondom Vaals. U bezoekt een aantal (historische) locaties, waar kunstenaars afkomstig uit de Euregio hun werken tentoonstellen. Hieronder is werk van Werner Bitzigeio, met een duidelijk relatie met wiskunde; zie www.kunstroutevaals.com/werner-bitzigeio. Meer info via www.kunstroutevaals.com.
In de rubriek ‘Verschenen’ wordt kort aandacht besteed aan nieuwe publicaties en software op het gebied van wiskuhnde en wiskundeonderwijs.
Inzendingen zijn welkom; de redactie beslist uiteindelijk of en hoe de bijdrage geplaatst wordt.
Voor meer informatie zie www.wiskundebrief.nl/bijdragen.html
Ondertitel: Een wiskundige reis door het dagelijks leven.
Uitgeverij Nieuwezijds; juni 2011
Prijs: € 19,95
ISBN: 978 90 5712 330 6
“We weten allemaal dat we zonder wiskunde de wereld niet kunnen doorgronden. Maar wist je ook dat voetballer Wayne Rooney een tweedegraadsvergelijking oplost, iedere keer als hij een voorzet krijgt en de bal in het doel schiet? Dat je priemgetallen gebruikt als je online winkelt? […] Marcus du Sautoy -wiskundige, voetballer, muzikant- leert je hoe je je winstkansen verbetert bij Monopoly en poker, hoe je onkraakbare codes breekt, hoe je de vorm van het heelal kunt achterhalen en hoe je de toekomst kunt voorspellen.”
Ondertitel: Een wiskundige op zoek naar het geheim van een van de belangrijkste natuurverschijnselen.
Uitgeverij Nieuwezijds; 2e editie, juni 2011
Prijs: € 15,00
ISBN: 978 90 5712 335 1
Deze bestseller uit 2008 (oorspronkelijke Engelse titel: 'Finding Moonshine') is nu uitgebracht in een midprice-editie van 15 euro.
Van de flaptekst: “In zijn persoonlijke zoektocht naar de geheimen van symmetrie neemt Marcus du Sautoy de lezer mee op zijn reis rond de wereld en door de geschiedenis: van het Alhambra in Granada naar de Franse revolutie en van de Goldberg Variaties van Bach naar de piramiden van Gizeh. […] Hoogtepunt is de spannende ontdekking van het Monster, een gigantische sneeuwvlok die zich voordoet in een 196.883-dimensionale ruimte en het geheim van de symmetrie ontraadselt.”
Ondertitel: Een geheim wiskundig genootschap
Uitgever: Veen Magazines, 2009
Prijs: € 34,50
ISBN: 978 90 8571 188 9
Deze publicatie is als nummer 28 uitgegeven binnen de reeks 'Wetenschappelijke Biografie' van Veen Magazines.
NBD|Biblion recensie, dr. D.G. van der Steen: “Bourbaki is een grote naam in de wiskunde. Jarenlang was niet duidelijk wie er zich achter verschool, men twijfelde zelfs aan zijn bestaan. Pas gaandeweg werd duidelijk dat het een groep voornamelijk Franse wiskundigen betrof, met een zekere voorliefde voor grappen en geheimen, maar met daarnaast een uitermate serieus project: het herschrijven en verder uitbreiden van grote delen van de abstracte wiskunde. De groep kwam in 1935 voor het eerst bij elkaar. […] In dit boek, deel uit de onvolprezen reeks 'Wetenschappelijke biografie', beschrijft de wetenschapsjournalist Maurice Mashaal de leden en het werk van de groep. […] De niet wiskundig geschoolde lezer kan de spaarzame wiskundige uitweidingen overslaan."
Kosmos Uitgevers, maart 2011
Prijs: € 14,95
ISBN: 978 90 2154 965 1
NBD|Biblion recensie, dr. H.J.M. van Bemmel: “Ian Stewart is in het Engelse taalgebied een grootheid in het genre van de populairwetenschappelijke wiskunde. Deze vertaalde wiskundige raadsels zijn heel inspirerend. De meeste zijn minder dan een bladzijde lang. De onderwerpen zijn heel divers, van logica tot meetkunde, van sommen tot spelletjes, van dingen om uit te rekenen tot dingen om te maken. Tussendoor zijn er wat langere stukken over grote wiskundige theorieën en stellingen, zoals de vierkleurenstelling en de laatste stelling van Fermat. Ook deze abstracte theorieën worden zeer levendig beschreven. […] Al met al is dit een aardig voorbeeld van recreatieve wiskunde, dat jong en oud kan inspireren.”
Ondertitel: Van vectoren tot variabelen: het ABC van X plus Z
Uitgeverij Librero, 2010
Prijs: € 7,95
ISBN: 978 90 8998 023 6
“Algebra is overal om ons heen en -of we dat nou beseffen of niet- hij vertegenwoordigt en beïnvloedt de wereld op veel manieren, van het aantal blaadjes aan een bloem tot de rente op je hypotheek. Bovendien kan de taal van wiskunde op zichzelf al prachtig zijn. Dit boek is een reis door de abstracte wereld van de algebra en de wiskunde. Het bevat wiskundige ideeën van over de hele wereld. Onderweg passeren namen als Pythagoras, Fibonacci, Galileo en Pascal de revue.”