Het is inmiddels weer de periode van de centrale eindexamens. In de komende weken willen we daarom graag met elkaar van gedachten wisselen over karakter en moeilijkheidsgraad van die examens, en over de examenprogramma's als zodanig.
Vorig jaar was er met name veel ophef over het examen havo-wB, het eerste volgens het nieuwe programma, dat bijzonder slecht gemaakt werd. Was het een goed examen, maar ging het fout door een tekort aan contacttijd? Of was het examen domweg te moeilijk voor de doelgroep? Was het een kwestie van onervarenheid van ons, leraren, met het nieuwe programma, en moet er eerst gewenning optreden? Waren de veranderingen, de nieuwe eisen, misschien onvoldoende duidelijk gemaakt? Velen van ons kijken dan ook met spanning uit naar het havo-wB-examen van dit tweede jaar van het vernieuwde examenprogramma. Hoe beoordeelt u het karakter, de inhoudelijke samenstelling en het niveau van het havo-wB-examen van a.s. dinsdag? Past het goed bij de doelgroep?
Collega Theo Nijboer heeft een prikkelend stuk geschreven over het examenprogramma; dat vindt u hieronder. We verwachten veel reacties op zowel dit stuk als het examen zelf.
En hoe kijkt u a.s. dinsdag aan tegen het examen havo-wA, een vak bedoeld voor zowel leerlingen met het profiel NG als voor leerlingen met het totaal andere profiel EM, en trouwens ook bedoeld voor een deel van de CM-leerlingen?
Daarnaast is een relevante vraag, hoe dit alles te bezien valt in het licht van de cTWO-examenprogramma's die in principe in 2014 ingevoerd zullen worden. (Zie www.ctwo.nl voor die programma's, bijvoorbeeld het 'verschildocument'.)
We zijn benieuwd naar uw eerste indrukken! Zo mogelijk publiceren we tussendoor een aantal inzendingen over dit onderwerp, niet per se op zondag. Er zal ook een vervolgoproep verschijnen om te reageren op de diverse wiskunde-examens in het vmbo en het vwo.
We denken dat deze vorm van discussie een mooie aanvulling vormt op discussies op de diverse fora van de vereniging (www.nvvw.nl). Denkt u wel aan de lengte van uw bijdrage? (Maximaal 500 woorden).
redactie
Afgelopen week heb ik voor het tweede achtereenvolgende jaar met een groep leerlingen uit havo-5 het vernieuwde wiskunde B programma afgerond. Vorig schooljaar werd ik al geconfronteerd met bedroevend lage resultaten. Ik putte troost uit het gegeven dat er in dat schooljaar te veel CM/EM-leerlingen en ook NG-leerlingen voor wiskunde B hadden gekozen (elk 1/3 deel). Dat, en het feit dat onze havo-afdeling al langere tijd zwakke resultaten heeft, bood enigszins troost. Dus dit schooljaar de mouwen maar weer opstropen. Dat moest beter kunnen. Ik weet nu wel beter…..
Ook dit jaar zijn de resultaten allesbehalve bemoedigend. Ondanks een te verwaarlozen aantal CM/EM-leerlingen is het gemiddelde resultaat na het schoolexamen 5,5. Het is goed te weten dat ik (als gebruiker van Getal en Ruimte) gebruik maak van de door de schrijvers ontwikkelde toetsvragen (ik zoek niet de moeilijkste uit…). Verder is mijn relatie met de leerlingen in orde en zijn leerlingen tevreden over de lessen die ik geef.
Wat gaat er dan mis? Los van bovenstaande gegevens die kunnen meespelen vind ik dat het programma van havo wiskunde B niet deugt. Te veel, te moeilijk, te divers, geen aansluiting. Al eerder is in de WiskundE-brief een noodkreet geuit. Uit telefonisch contact bleek mij dat de schrijver daarvan geen reacties heeft gehad.
Toch ben ik benieuwd hoe men op andere scholen het havo B programma ervaart. Ik roep dan ook docenten havo wiskunde B op, om op mijn hieronder beschreven ervaringen te reageren.
Volgens mij is er met havo B het volgende aan de hand:
A. Te veel
De kennisdichtheid is te groot: elke les twee of drie nieuwe dingen en hup, weer naar het volgende onderwerp. Nauwelijks tijd voor reflectie, laat staan voor andere belangrijke motiverende en stimulerende onderwerpen als gebruik van ICT en beroepsperspectief. Iets meer contacttijd zou misschien helpen, maar is beslist niet afdoende. Docenten en studenten van een Belgische lerarenopleiding die op onze school op bezoek kwamen waren onder de indruk van het hoge niveau – zeker in verhouding tot het geringe aantal lesuren.
B. Te moeilijk
Het niveau is hoog. Heel hoog. Toen ik een VWO-collega vorig jaar een toets liet zien over het laatste hoofdstuk (hst.12) beoordeelde hij deze toets als een toets op VWO-niveau! Ook hoge verwachtingen bij het CITO. Niet alleen het examen 2009 (eerste tijdvak) was een voorbeeld hiervan. Vorig schooljaar was er een testversie algebraïsche vaardigheden van het CITO. Daarvoor aangemeld ontving ik toetsen die voor de leerlingen gewoonweg niet te maken waren! Het hoge niveau en de hoge kennisdichtheid in combinatie met te weinig herhaling van onderwerpen zorgen er voor dat leerlingen heel veel trucs en procedures moeten kennen. Vervolgens wordt er te weinig aan het echte wiskundige inzicht gewerkt.
C. Te divers
In pakweg ééndriekwart jaar denken wij dat we leerlingen alles moeten kunnen aanleren: het gebruik van de grafische rekenmachine, algebraïsche vaardigheden, contexten, geen contexten, ook nog ruimtemeetkunde, alle nuances tussen “bereken”, “bereken algebraïsch”, “bereken exact” en “bereken met behulp van differentiëren”. Bij een examenopgave kwamen veel leerlingen na veel algebraïsche opgaven ineens niet meer op het idee om de GR te pakken waar dat moest.
D. Geen aansluiting
Het programma sluit niet aan bij mijn leerlingen (althans niet bij de huidige generatie). Wiskunde B lijkt soms Chinees. Havo-leerlingen zijn gediend met meer praktische toepassingen. Voor de lezer die ook Getal en Ruimte gebruikt: ik zie leerlingen opbloeien bij het hoofdstuk over exponentiële groei (het gaat ergens over!). Vervolgens gaat bij zeker de helft van de leerlingen het licht helemaal uit bij hoofdstuk 12 (product, kettingregel, optimaliseren, goniometrie). Van de 45 leerlingen is het aantal dat echt gevoel heeft voor wiskunde B op één hand te tellen. Allesbehalve stimulerend voor het kiezen van een hardere bèta-opleiding en slecht voor het beeld van leerlingen zelf over wiskunde B. ("Wel aardig, maar ik kan het toch niet… te moeilijk.")
Het is hoog tijd voor een onderzoek naar de ervaringen van docenten en leerlingen met havo wiskunde B. Ik ben benieuwd hoe docenten die ook ervaring hebben met havo wiskunde B over bovenstaande zaken denken.
Theo Nijboer, Piter Jelles Aldlân (Leeuwarden); e-mailadres theonijboer@live.nl
Moderne wiskunde heeft bij een hele reeks algebraïsche vaardigheden oefenapplets ontwikkeld, van formules herleiden tot aan kwadratische ongelijkheden oplossen. De opdrachten worden automatisch gegenereerd, zodat uw leerlingen zoveel kunnen oefenen als ze willen. Tot en met de zomer is de vaardighedenlijn vrij toegankelijk via de website www.modernewiskunde.noordhoff.nl.
Met ingang van schooljaar 2010-2011 is het Murmellius Gymnasium in Alkmaar op zoek naar een gedreven 1e graads docent wiskunde (ca 1,0 fte). Meer informatie is te verkrijgen via de rector, dhr. J.C.M.van Niekerk, tel. 072-5272072 (school), 0615022517 (privé).
Damstede is een universumschool met een vwo- en een havo-afdeling.
Met ingang schooljaar 2010-2011 zijn er 1e graads vacatures op Damstede in Amsterdam-Noord (ca 1,6 fte)
Heeft u belangstelling? Mail uw sollicitatie naar g.barendse@damstede.net.
| redactie: | Marja Bos en Gerard Koolstra |
| e-mailadres: | redactie@wiskundebrief.nl |
| website: | www.wiskundebrief.nl |