in dit nummer:
PROFIELCOMMISSIE OVER TOEKOMST WISKUNDEONDERWIJS
RESONANSGROEP WISKUNDE PLEIT VOOR SPLITSING EXAMENS (WISKUNDEBRIEF 397/398/399/400): REACTIES
MATH4ALL LANCEERT MATHADORE
FORMULEKAART ALS POSTER
VAKDOSSIER WISKUNDE 2005
Het ontwerpadvies "Bruggen tussen Natuur en Maatschappij" van de profielcommissies N&G en E&M dat afgelopen week is gepubliceerd bevat tal van adviezen over een wat andere invulling van de profielen (zoals een pleidooi voor één natuurprofiel), maar ook belangrijke passages en aanbevelingen over het wiskundeonderwijs op havo/vwo. Een korte opsomming in verband met het laatstgenoemde.
In oktober 2004 heeft de minister van OCW een commissie Natuurprofielen ingesteld. En in februari 2005 een commissie Maatschappij-profielen. De minister gaf een opdracht voor twee termijnen: één voor de korte termijn over een beperkt aantal concrete problemen, en één voor de langere termijn
over de hoofdlijnen van de profielen. De commissies hebben sinds kort een eigen website, die geredigeerd wordt door de SLO.
De website is bedoeld voor alle Nederlanders in het algemeen en voor docenten in de Tweede Fase van het voortgezet onderwijs in het bijzonder.
Ik ben van mening dat in het voortgezet onderwijs het rekenen te weinig aandacht krijgt waardoor kinderen veel te weinig wordt gevraagd om na te denken over getallen en wat we daar allemaal mee kunnen doen. Volgens mij is dat nog altijd een belangrijke basis voor ons vak die meer dan een klein beetje wordt verwaarloosd. Ik vermoed dat de vele studiewijzers met zelfwerkzaamheid, die ook de onderbouw overspoelen, daar mede de oorzaak van zijn. Alsof sommen maken garandeert dat de kinderen ook wiskunde leren. Af en toe moet dat boek dicht en moet er nagedacht worden. Uitgedaagd worden. Gevraagd worden waarom, hoe, weet je dat zeker, hoe kun je zeker weten, is dat zeker genoeg, enz. enz. Dat zijn vragen die in een boek nooit op het juiste moment gesteld kunnen worden. Dat zijn vragen waar altijd een leraar voor nodig is. Dat zijn vragen waardoor soms opgaven overgeslagen kunnen worden, maar het zijn vooral vragen die over wiskunde gaan en nu eens niet over antwoorden. Als het boek al een rekenparagraaf heeft, zoals over breuken, dan lijkt het me een stuk zinvoller om te weten te komen wat de leerlingen kunnen en wat ze moeilijk vinden, dan zogenaamd opnieuw beginnen met breuken en taartpunten. Neem ze serieus en start bij de leerling. Ik denk dat rekenen moet, misschien wel elke les, maar toch zeker elke week. En bij rekenen gebruik je heel vaak je rekenmachine, maar ook heel vaak niet, omdat het dan om het denkwerk gaat dat een machine niet kan.
Het FIsme heeft een reactie gegeven op het rapport van de resonansgroep wiskunde. Daarin komt naar voren dat het FIsme van mening is dat het er sterk op lijkt dat de resonansgroep het wiskundeonderwijs alleen vanuit het aspect van oorstroomrelevantie wil bezien en een vereenvoudigde voorstelling van de vaardighedenproblematiek in het onderwijs geeft.
URL: www.fi.uu.nl/nl/nieuws/reactie_resonans.pdfDe discussie in recente WiskundEbrieven over de wenselijke aard van de wiskunde in het middelbaar onderwijs richt zich opnieuw met name op de tegenstelling tussen, en op de voors en tegens van, abstracte wiskunde en contextrijke wiskunde. Middelbaar onderwijs is steeds minder eindonderwijs. Aansluiting bij de behoeften van het hoger onderwijs vormt hier dan ook een belangrijk ankerpunt. De tegenstelling abstract - contextrijk mist daarbij de kern van de zaak.
De behoefte van alle richtingen en disciplines in het hoger onderwijs waar wiskunde een rol speelt (met uitzondering van de zuivere wiskunde), is er een aan toegepaste wiskunde. Weliswaar wordt hier de wiskunde in een disciplinaire context geplaatst, maar toegepaste wiskunde is bepaald niet hetzelfde als contextrijke wiskunde.
De werkelijke kwestie in de disciplinaire context moet op valide en betrouwbare wijze geoperationaliseerd worden. Vervolgens moet een -- meestal beperkende -- vertaalslag gemaakt worden naar een theoretische of modelmatige formele abstractie in wiskundige termen. Uiteindelijk moeten de resultaten van de formele analyse worden teruggekoppeld naar de eigenlijke kwestie in de disciplinaire context.
Zulk operationaliseren, vertalen, analyseren en terugkoppelen doet gewoonlijk een beroep op een gevarieerd en niet zelden eclectisch arsenaal van technieken uit de wiskunde: algebra, goniometrie, kansrekening, lineaire algebra, differentiaal- en integraalrekening, numerieke wiskunde, goede computeralgoritmen, en dergelijke. De probleemgebonden selectie van geschikte combinaties van zulke technieken maakt toegepaste wiskunde tot een moeilijk vak. Zij vereist een overzicht van wat er aan wiskundige gereedschappen beschikbaar is, een goed inzicht in de waarde en beperkingen ervan, en vooral een grondig begrip van en routine in het praktisch gebruik.
Het is de taak van het middelbaar onderwijs om aankomende studenten op een gedegen wijze te equiperen met de basis van dit overzicht, inzicht, begrip en deze routine. Het is daarbij zeker instructief en boeiend om in contexten vooruit te lopen op zulke werkelijke empirische toepassing, maar hierbij is bescheidenheid gepast, want op het niveau van het middelbaar onderwijs kan dit zelden leiden tot meer dan weinig realistische vingeroefeningen.
Deze maand is de nieuwe website van MathAdore in de lucht. MathAdore is wiskundemateriaal voor de Tweede Fase (nieuwe programma 2007) dat zowel via internet als op papier beschikbaar is. Meer over het materiaal is te lezen in het vakblad Euclides (decembernummer), maar een bezoekje aan www.mathadore.nl is ook mogelijk. Door te klikken op "Inloggen als gast" is de site te bekijken. E.e.a. is nog volop in ontwikkeling. In de komende maanden zullen meer onderwerpen on-line komen en het selectiemechanisme voor het maken van eigen PDF-documenten worden opgezet.
De stichting Math4all werkt in dit project samen met Pragma-ADE te Hasselt en de TU-Eindhoven. We zullen ons presenteren op 19 december (Lerarendag R.U.-Groningen) en op de Nationale Wiskundedagen. Kom ook eens kijken op de Math4all-site. En als je interesse hebt om mee te werken en/of materiaal uit te proberen, meld je dan bij f.spijkers[a)math4all.nl of j.gademan[a)math4all.nl
Het lijkt me – zolang de formulekaart nog niet is afgeschaft – handig om in groot formaat (zeg formaat poster) de formulekaart op te hangen in het lokaal. Kan iemand mij helpen aan een adres waar die geleverd wordt of een methode om op dat grote formaat de formulekaart af te drukken? Reacties zijn welkom bij jevdelden[a}passie.net
Het vakdossier Wiskunde 2005 staat op de website van SLO. Onderwerp: "Wat is er bekend over een effectieve wiskundedidactiek die past binnen de kaders van het studiehuis in de Tweede Fase (en binnen de nieuwe profielstructuur met een nieuwe verdeling van studielasturen) ?" Het betreft een literatuurstudie met een tweetal beschrijvingen van goede onderwijspraktijken. U kunt het rapport vinden op www.slo.nl/themas/00104/map1/00001/Vakdossier_wiskunde_2005.pdf
Jenneke Krüger, SLO